Shyam Sundar - An extraordinary composer

Namaskaar friends,

It's my pleasure to present my new blog on yet another stalwart music composer of the Hindi film industry viz. Shyam Sundar.

Please do read, watch the songs presented herein and share further if you like it. Thank you.

English version of the blog follows the Marathi version below. 

All photos/images in this blog are courtesy YouTube.

११ फेब्रुवारी १९८२ ची ती संगीतमय संध्याकाळ हिंदी चित्रपटसृष्टी आणि रसिकांसाठी अजरामर ठरली. असं काय झालं होतं त्या संध्याकाळी? हिंदी चित्रपट "बोलका" होऊन बरोब्बर ५० वर्षे लोटली होती. त्यानिमित्त Cinema Vision India या श्री. सिद्धार्थ काक यांच्या कंपनीने Music Directors' Association यांच्या सहकार्याने मुंबईतील षण्मुखानंद सभागृहामध्ये "Mortal Men Immortal Melodies" नावाच्या संगीत रजनीचं आयोजन केलं होतं. या संगीत रजनीला आणखीन एक निमित्त होतं. 

Noorjehan and Dilip Kumar

एकेकाळची हिंदी चित्रपटसृष्टीची सर्वश्रेष्ठ गायिका, मलिका-ए-तरन्नुम नूरजहाँ, मुंबईत जवळपास ३५ वर्षानंतर (म्हणजे १९४७ नंतर प्रथमच) आली होती. त्यामुळे तिचा चिरतरुण, गोड आवाज ऐकण्याची आणि तिला प्रत्यक्ष पाहण्याची इच्छा सर्व रसिकांना होती. सिद्धार्थ काक यांनी त्यावेळी हयात असलेल्या हिंदी चित्रपटसृष्टीतील काही नामवंत संगीतकार आणि गायकांना आमंत्रण दिले होते, त्याचबरोबर नव्या दमाचे गायकही होते. रंगमंचावर स्वतः दिलीपकुमार हजर होते त्यांची जिवलग मैत्रीण आणि एकेकाळच्या नायिकेचे स्वागत करायला. शबाना आझमी कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन करत होत्या. अनिल बिस्वास, नौशाद, हेमंत कुमार यांच्यासारखे प्रतिभावान संगीतकार समोर होते. १९४०-५० च्या दशकातील प्रख्यात गायक सुरेंद्र, G. M.दुर्राणी, राजकुमारी, मीना कपूर, जगजीत कौर, उषा मंगेशकर, तलत महमूद, महेंद्र कपूर, अशोक कुमार होते. आणि हो! प्रत्यक्ष नूरजहाँ तिच्या अत्यंत लाडक्या मैत्रिणीबरोबर म्हणजे लता मंगेशकर बरोबर हजर होती!!

१९३९ ते १९४८ जवळपास १० वर्षांचा काळ नूरजहाँ हिंदी चित्रपटसृष्टीची अनभिषिक्त गानसम्राज्ञी होती. ती पाकिस्तानात निघून गेल्यावर मात्र ते पद फक्त आणि फक्त लताचे होते. आणि आज नूरजहाँ परत आली होती आपल्या जादुई आवाजाची भुरळ रसिकांना घालायला. त्यामुळे लतापुढे स्वतःचे सामर्थ्य दाखवण्याचे, नूरजहाँ नंतर लताच का गानसम्राज्ञी बनली ते दाखवून देण्याचे एक प्रकारे मोठे आव्हानच होते. शिवाय लताला नूरजहाँच्या आधी गायचे होते, त्यामुळे काम एकूणच खूप अवघड होते. 

पूर्ण विचारांती लताने गाण्यासाठी निवडले होते ते होते पं. शामसुंदर यांनी संगीतबद्ध केलेले "बाज़ार" या १९४९ सालच्या चित्रपटातील "साजन की गलियाँ छोड़ चले" हे अजरामर गीत! पहाड़ी रागात बांधलेलं पंजाबी ढंगातील हे गाणे लताने तिच्या उमेदवारीच्या काळात नूरजहाँच्या प्रभावाखाली असताना गायलेलं होतं, आणि त्या प्रभावातून बाहेर येऊन जवळपास ३ दशके लोटल्यानंतर आज ती तेच गाणे त्याच नूरजहाँसमोर गात होती! कल्पना करा, काय प्रसंग असेल! 

लक्षात घेण्याची गोष्ट ही आहे की अशा भावपूर्ण पण आव्हानात्मक प्रसंगात लताने निवड केली ती श्यामसुंदर यांच्या गाण्याची. ही आहे शामसुंदर यांच्या प्रतिभेची जादू, एका महान गायिकेने एका महान संगीतकाराला दिलेली दाद.

लाहोरमध्ये जन्मलेल्या शामसुंदर यांना तरुणपणी मास्टर गुलाम हैदर यांचे संगीत अतिशय आवडायचे. ते स्वतः उत्तम व्हायोलिन वादक होते. उस्ताद झंडे खान यांच्या ऑर्केस्ट्रामध्ये शामसुंदर मुख्य व्हायोलिन वादक होते. नंतर ते काही काळ मास्टर गुलाम हैदर यांचे सहाय्यक होते. मास्टरजींच्या व्यग्रतेमुळे शामसुंदर यांना काही पंजाबी चित्रपटांना संगीत द्यायची संधी मिळाली. "सोहनी कुमारन" (१९३९), "लैला मजनू" आणि "जग्गा डाकू" (१९४०) आणि "गुल बलोच" (१९४२) या पंजाबी चित्रपटांना त्यांनी संगीत दिले व सर्व चित्रपटातील गाणी लोकप्रिय झाली. 

१९३८ साली शामसुंदर सुप्रसिद्ध गायक कुंदनलाल सैगल यांच्याबरोबर लाहोरला एका संगीत कार्यक्रमासाठी गेले होते. त्या कार्यक्रमात वीज गेल्याने सैगल यांनी आपले गाणे थांबवले. संयोजकांनी एका तरुण मुलाला बोलावून माइकविना गाण्यास सांगितले. त्या तरुण मुलाने आपल्या आवाजाने श्रोत्यांवर अशी काही जादू केली की श्रोते शांत झाले. कार्यक्रम संपल्यावर सैगल साहेब व शामसुंदर दोघांनी त्या तरुण मुलाचे खूप कौतुक केले. त्याचे नाव होते मोहम्मद रफी! शामसुंदर मोहम्मद रफींच्या गाण्याने एवढे प्रभावित झाले होते की त्यांनी १९४२ साली आलेल्या "गुल बलोच" या पंजाबी चित्रपटात रफींना प्रथम गाण्याची संधी दिली. 

शामसुंदर यांचा पहिला हिंदी चित्रपट होता १९४३ साली प्रदर्शित झालेला प्रभात फिल्म कंपनीचा "नई कहानी". त्यातील "नींद हमारी ख्वाब तुम्हारे" हे G. M. दुर्राणी यांनी गायलेले गीत प्रचंड गाजले होते. त्यानंतर १९४५ साली आलेल्या "गाँव की गोरी (Village Girl)" या चित्रपटात नूरजहाँ यांनी प्रथमच श्यामसुंदर यांच्याबरोबर काम केले. या चित्रपटात एकूण ११ गाणी होती, त्यातील ६ गाणी नूरजहाँ यांनी सोलो गायली होती! सर्व गाणी प्रचंड गाजली. विशेषतः नूरजहाँ यांचे "किस तरह भूलेगा दिल" आणि "बैठी हूँ तेरी याद का लेकर के सहारा" ही २ गाणी नूरजहाँ यांच्या कारकिर्दीतील सर्वोत्कृष्ट गाण्यांमधली समजली जातात. याच चित्रपटातील "अजी दिल हो काबू में तो" हे G. M. दुर्राणी यांच्याबरोबर मोहम्मद रफी यांनी गायलेले गाणे रफी साहेबांचे हिंदीतील पहिले गाणे समजले जाते.

श्यामसुंदर यांनी १९४६ सालच्या "देव कन्या" या चित्रपटात "पिया मिलन को जानेवाले संभल संभल कर चल" या गाण्यात अमीरबाई कर्नाटकी यांना यमन कल्याण, शिवरंजनी, बहार आणि आसावरी रागात बांधलेले एक सुंदर गीत दिले.

१९४८ सालातील "Actress" हा आणखी एक शामसुंदर यांच्या संगीताने गाजलेला चित्रपट. यातील मोहम्मद रफी यांनी गायलेले "हम अपने दिल का फसाना उन्हे सुना ना सके" आणि "ऐ दिल मेरी आहों में इतना तो असर आए" ही दोन गीते आजही रसिकांच्या लक्षात आहेत.

"भाई जान" (१९४५), "गाँव की गोरी (Village Girl)" (१९४५) आणि "Actress" (१९४८) या तीन चित्रपटांमुळे श्यामसुंदर यांना अफाट लोकप्रियता लाभली. पण त्यांचे सर्वोत्कृष्ट संगीत अजून येणे बाकी होते.

१९४९ हे वर्ष श्यामसुंदर यांच्या कारकिर्दीतील सोनेरी वर्ष म्हटले पाहिजे. या वर्षात त्यांनी "बाजार", "चार दिन" आणि "लाहोर" हे तीन चित्रपट संगीतबद्ध केले. या तिन्ही चित्रपटात मिळून श्यामसुंदर यांनी एकूण ३१ गाणी स्वरबद्ध केली. सर्वच्या सर्व गाणी जबरदस्त लोकप्रिय ठरली. "चार दिन" चित्रपटातील सुरैय्याने गायलेली "इक बेवफा की याद ने तडपाके मार डाला", "अंजामे मोहब्बत कुछ भी नहीं " ही दोन गीते तिची सर्वोत्कृष्ट गीते म्हणून ओळखली जातात. ३१ पैकी १३ गाणी एकट्या लताने गायली होती, त्यातील ७ गाणी सोलो होती. "बाजार" आणि "लाहोर" मधल्या लताच्या गाण्यांवर नूरजहाँचा प्रभाव दिसतो. उदा. "ऐ दिल उनको याद ना करना", "बसा लो अपनी निगाहों में" (बाजार), "टूटे हुए अरमानों की इक दुनिया बसाए" आणि "उस दिल की किस्मत क्या कहिए" मोहम्मद रफी आणि सुरैया यांनी प्रत्येकी ४ सोलो गाणी गायली होती. सर्वच गाणी अतिशय सुमधुर आहेत.

याच सुमारास शामसुंदर यांचे दारूचे व्यसन वाढले. या कारणास्तव लता मंगेशकर त्यांच्याकडे १-२ वर्ष गायल्या नव्हत्या. त्यामुळे १९५१ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या "ढोलक" आणि "काले बादल" या दोन चित्रपटात श्यामसुंदर यांनी सुलोचना कदम (चव्हाण) आणि पुष्पा हंस या नवीन गायिकांना संधी दिली आणि त्यांनी त्या संधीचे सोने केले. यातील एकूण १८ गाण्यांपैकी तब्बल ९ गाणी सुलोचनाबाईंनी गायली होती, त्यातील ७ सोलो! सुलोचनाबाईंच्या कारकिर्दीतील "ढोलक" हा चित्रपट मानाचा तुरा समजला जातो. "ढोलक" हा चित्रपट पंजाबी शैलीतील संगीताचा एक उत्कृष्ट नमूना समजला जातो.

त्यानंतर १९५३ साली आलेला "अलिफ़-लैला" हा चित्रपट श्यामसुंदर यांचा शेवटचा चित्रपट ठरला. यातील "बहार आयी खिली कलियाँ" हे लताचे सोलो गाणी आणि "क्या रात सुहानी है" हे रफी साहेबांबरोबरचे द्वंद्वगीत खूप गाजले. याच चित्रपटातील "मेरे नगमों में उन मस्ताना" हे तलत महमूद यांनी गायलेले गीत त्यांच्या उत्कृष्ट गाण्यांपैकी एक ठरावे. 

"अलिफ़-लैला" मधील गाणी रेकॉर्ड होत असतानाच शामसुंदर यांचे दुःखद निधन झाले. दारूच्या व्यसनामुळे आणखीन एका गुणवान कलावंताचा दुर्दैवी आणि अकाली अंत झाला. असं म्हणतात की त्यांच्या मृत्यूनंतर "आलिफ-लैला" चित्रपटातील उर्वरित गाणी त्यांचा अतिशय जवळचा मित्र संगीतकार मदन मोहन यांनी पूर्ण केली. पण ती गाणी कोणती हे कळायला मार्ग नाही. असो.

आपल्या अवघ्या १४ वर्षांच्या संगीतकार म्हणून कारकिर्दीत शामसुंदर यांनी एकूण ४ पंजाबी आणि १७ हिंदी चित्रपटांना संगीत दिले. १७ हिंदी चित्रपटात एकूण १४७ गाण्यांना संगीत दिले. १९४९, १९५० आणि १९५१ या ३ वर्षात शामसुंदर यांनी ७८ गाण्यांना संगीत दिले, म्हणजे ५३% गाणी अवघ्या ३ वर्षात! १४७ पैकी १०६ गाणी (७२%) ही शमशाद बेगम, मोहम्मद रफी, लता मंगेशकर, सुरैय्या, नूरजहाँ आणि सुलोचना कदम या गायक-गायिकांनी गायली आहेत. "गाँव की गोरी (Village Girl)", "लाहोर", "बाजार", "ढोलक" यांसारख्या चित्रपटातील गाण्यांमुळे ते आपल्या कायम स्मरणात राहतील.

शामसुंदर यांची काही उत्कृष्ट गाणी:

१) किस तरह भूलेगा दिल उनका ख़याल आया हुआ - गाँव की गोरी (Village Girl) (१९४५) - गायिका नूरजहाँ - गीतकार वली साहेब     MUST WATCH

२) अजी दिल हो काबू में तो - गाँव की गोरी (Village Girl) (१९४५) - गायक G. M. दुर्राणी आणि मोहम्मद रफी - गीतकार वली साहेब

३) मस्ती का समां - एक रोज़ (१९४७) - गायिका मुनव्वर सुलताना - गीतकार सरशर सैलानी 

४) ज़रा सुन लो हम अपने प्यार का अफसाना कहते हैं - बाज़ार (१९४९) - गायिका शमशाद बेग़म आणि लता मंगेशकर - गीतकार क़मर जलालाबादी 

५) अंजामे मोहब्बत कुछ भी नहीं - चार दिन (१९४९) - गायिका सुरैय्या - गीतकार शकील बदायुनी

६) टूटे हुए अरमानों की इक दुनिया बसाए - लाहौर (१९४९) - गायिका लता मंगेशकर - गीतकार राजेंद्र कृष्ण   MUST WATCH

७) ठंडी हवा के झोकें - भाई-बहन (१९५०) - गायिका शमशाद बेग़म - गीतकार ईश्वरचंद्र कपूर 

८) मौसम आया है रंगीन - ढोलक (१९५१) - गायिका सुलोचना कदम, गायक सतीश बत्रा - गीतकार अज़ीज़ कश्मीरी    MUST WATCH

९) छलक रहा है निग़ाहोंसे प्यार थोडासा - ढोलक (१९५१) - गायिका सुलोचना कदम - गीतकार अज़ीज़ कश्मीरी   MUST WATCH

१०) मेरे नग्मों में उन मस्ताना - अलिफ़-लैला (१९५३) - गायक तलत महमूद - गीतकार साहिर लुधियानवी 

११) बहार आयी खिली कलियाँ - अलिफ़-लैला (१९५३) - गायिका लता मंगेशकर - गीतकार साहिर लुधियानवी     MUST WATCH

आज शामसुंदर यांची ४ सर्वोत्कृष्ट गीते खाली सादर करत आहे. या गीतांशिवाय शामसुंदर यांच्या कारकिर्दीचे विश्लेषण अपूर्ण राहील. सर्व गाणी MUST WATCH 

१) बैठी हूँ तेरी याद का लेकरके सहारा - गाँव की गोरी (Village Girl) (१९४५) - गायिका नूरजहाँ - गीतकार वली साहेब

या चित्रपटात नूरजहाँ प्रमुख भूमिकेत होती. तिचा नायक होता प्रेम अदिब. या गाण्यात व्हायोलिन चे अप्रतिम वादन आहे. त्याच्या तोडीस तोड नूरजहाँने गायले आहे. तिने घेतलेल्या हरकती/मुरकती लाजवाब आहेत. हे गाणे वेगवान आहे आणि योग्य तालवाद्यांमुळे त्या वेगात एक सातत्य आहे. "अख्सर मेरी आँखों ने तुझे नींद में, हाए तुझे नींद में ढूँढा" यातील "नींद" आणि "हाए" या दोन शब्दांच्या फेकीतून नूरजहाँने दर्द किती प्रभावीपणे पोचवलाय! संपूर्ण गाणे तिने एका जागी बसून गायलंय, शिवाय कपडेही पूर्ण साधे आहेत. त्यामुळे प्रेक्षकांचे लक्ष गाण्यावर केंद्रित होते. नूरजहाँचा दर्दभरा, काळीज कापत जाणारा आवाज आपल्याला ओढून घेतो.

२) हम अपने दिल का फसाना उन्हे सुना ना सके - Actress (१९४८) - गायक मोहम्मद रफी - गीतकार नक्शाब 

रफी साहेबांनी गायलेलं एक उत्कृष्ट गीत. शामसुंदर यांच्या संगीताचे वैशिष्ट्य म्हणजे गाण्यातील पार्श्वसंगीत कधीही गायक/गायिकेच्या आवाजावर मात करत नाही, उलट ते पूरक ठरतं. हे गीत पडद्यावर प्रेम अदिब यांच्यावर चित्रित झालं आहे.

३) साजन की गलियाँ छोड़ चले - बाज़ार (१९४९) - गायिका लता मंगेशकर - गीतकार क़मर जलालाबादी 

लताची सर्वोत्कृष्ट २० गाण्यांची यादी या गाण्याशिवाय अपूर्ण ठरेल. लेखाच्या सुरुवातीला उल्लेख केलेले हेच ते प्रसिद्ध गाणे. निगार सुल्तानावर चित्रित झालेलं. यात व्हायोलिन, बासरी आणि तबला ऐकू येतो. तबल्याचा ठेका आणि गायनाची लय यांचा सुरेख संगम झाला आहे. लताच्या छोट्या छोट्या हरकती, शब्दफेक वाखाणण्याजोगी. हे गाणं नक्की बघा.

४) बहारें फिर भी आएंगी मगर - लाहौर (१९४९) - गायिका लता मंगेशकर - गीतकार राजेंद्र कृष्ण 

ज्या गाण्याशिवाय शामसुंदरची कहाणी पूर्ण होत नाही असं हे आणखी एक गाणं. कुठल्याही ठेक्याशिवाय "नज़र से दूर जानेवाले दिल से दूर ना करना" या शब्दांनीच आपल्या काळजाचा ठाव घेत हे गाणे सुरु होते. "बहारें फिर भी आएंगी" या ओळीपासून ठेका सुरु होतो. यासाठी बहुदा मटक्याचा वापर केला असावा. लताचा तरुण, आर्ततापूर्ण आवाज त्या नायिकेची व्यथा आपल्यापर्यंत काही सेकंदात पोचवतो. अप्रतिम संगीत रचना आणि तितकेच ताकदवान, भावपूर्ण गायन. वाहवा! असे शब्द आपल्या तोंडून नकळत बाहेर पडतात. 

शामसुंदर यांच्या कलाप्रतिभेस सलाम. तुम्हाला हा ब्लॉग कसा वाटला ते जरूर कळवा. धन्यवाद.

संदर्भ:

१) सर्व फोटो YouTube वरून साभार 

२) https://apnaarchive.wordpress.com/2012/10/29/shyam-sundar-a-genius-composer/

३) https://www.millenniumpost.in/sundaypost/inland/a-vintage-affair-with-shyam-sundar-369359

४) https://www.songsofyore.com/best-songs-of-shyam-sundar/

=========================================

Friends,

The musical evening of 11th February 1982 proved to be an immemorable one for the Hindi film industry and its fans. What was so special about it? Well, Hindi film industry had completed 50 years since the first movie "Alam Ara" was released which had the sound on the screen for the first time. To celebrate this milestone, Cinema Vision India (owned by famous narrator Siddharth Kak) along with Music Directors Association had organized a special programme at Shanmukhanand Hall in the then Bombay viz. "Mortal Men Immortal Melodies". The program also had another reason to be organized.

Noorjehan and Dilip Kumar

The erstwhile Queen of the Hindi film industry Malika-E-Tarannum Noorjehan was visiting Bombay for the first time after the partition. Hence fans were more than eager to see her and listen to her evergreen melodious voice. The organizers had invited many stars of the Hindi cinema. The Tragedy King Dilip Kumar was present on stage to welcome his close friend Noorjehan. Shabana Azmi was compering the entire show. The legendary music composers, the doyens of the Hindi film music such as Anil Biswas, Naushad, Hemant Kumar were present. Many singers from the 1940s, 50s and 60s such as G. M. Durrani, Surendra, Rajkumari, Meena Kapur, Jagjit Kaur, Usha Mangeshkar, Talat Mahmood Mahendra Kapoor and Ashok Kumar were also gracing the occasion. To top it all, Lata Mangeshkar herself was waiting to greet and meet her close friend Noorjehan after about 35 years.

Noorjehan ruled the Hindi film industry between 1939 and 1948 through her melodious songs. After she left India to settle down in Pakistan, Lata undoubtedly was the Queen. But, today the Malika-E-Tarannum was back to enthrall the audience with her sweet voice. And thus posed the challenge in front of Lata to prove why she ruled after Noorjehan. Lata was scheduled to sing before Noorjehan, hence it was more challenging.

And which song did Lata choose to prove her mettle? It was none other than "Sajan Ki Galiyan Chhod Chale" from the 1949 film "Bazar" composed by the one and only Shyam Sundar! Composed in Raag Pahadi and in Punjabi style, Lata had recorded this song in 1948/49 while being under the influence of Noorjehan. And today, after almost 3 decades, she was going to sing the same song, now in her own style, in front of her idol - Noorjehan! What a moment it must have been.

This was the perfect appreciation for the musical genius of Shyam Sundar by the equally genius the great Lata Mangeshkar!

Shyam Sundar was born in Lahore and since his childhood was fan of Master Ghulam Haider's compositions. Shyam Sundar was a good Violin player and used to be the lead performer in the orchestra run by Ustad Jhande Khan. He assisted Master Ghulam Haider for a while. He got an opportunity to compose for few Punjabi films since Master ji was extremely occupied with his work. He composed music for 4 Punjabi films viz. "Sohni Kumaran" (1939), "Laila Majnu" and "Jagga Daku" (1940) and "Gul Baloch" (1942). Songs from all the 4 films became popular.

In 1938, Shyam Sundar accompanied the legendary singer from those times Kundan Lal Saigal to Lahore for a concert. Due to the power failure, Saigal saab had to stop his performance. The organizers called in a young boy from the audience to engage the audience till the power is back. The young boy played magic on the audience with his vibrant voice. Both Saigal saab and Shyam Sundar praised the young boy. He was none other than Mohammad Rafi who himself became a legend in the later years! Shyam Sundar was so impressed with Rafi's voice that he gave him his first break in the films in the film "Gul Baloch" (1942).

Shyam Sundar's first Hindi film was "Nai Kahani" (1943) produced by Prabhat Film Company. G. M. Durrani sang "Neend Hamari Khwab Tumhare" which became an instant hit. 

1945 saw Noorjehan singing for the first time for Shyam Sundar in "Gaaon Ki Gori (Village Girl)". The film had total 11 songs out of which Noorjehan had sung 6 solos. All were extremely popular. In particular, the two songs viz. "Baithi Hoon Teri Yaad Ka" and "Kis Tarah Bhoolega Dil" are considered to be Noorjehan's best songs till date. One of these songs is being presented later in this blog. The film also had "Aji Dil Ho Kaboo Mein" - a duet by G. M. Durrani and Mohammad Rafi. This is supposed to be Rafi's first Hindi song.

Shyam Sundar composed another wonderful song in "Dev Kanya" (1946) viz. "Piya Milan Ko Jaanewale Sambhal Sambhal Kar Chal" sung by Amirbai Karnataki. This song was based on multiple Ragas such as Yaman Kalyan, Shivranjani, Bahar and Asawari.

1948 saw yet another musical hit "Actress" by Shyam Sundar. Mohammad Rafi's two of the memorable songs "Hum Apne Dil Ka Fasana Unhe Suna Na Sake" and "Ai Dil Meri Aahon Mein Itna To Asar Aaye" are remembered till date.

Shyam Sundar's popularity touched the sky high with 3 hit movies viz. "Bhai Jaan" (1945), "Gaaon Ki Gori (Village Girl)" (1945) and "Actress" (1948). He was the most sought after music composer in those days. Sadly, he could not digest the success and got into the habit of drinking liquor.

1949 is supposed to the Golden year in Shyam Sundar's career. He delivered 3 movies "Bazar", "Char Din" and "Lahore" this year. There were 31 songs composed for these 3 movies. All the songs achieved greater success and popularity. "Anjamein Mohabbat Kuchh Bhi Nahin" and "Ik Bewafa Ki Yaad Ne Tadapake Maar Dala" from "Char Din" are 2 of the best songs of Suraiyya. Out of 31 songs, Lata contributed to 13, 7 of which were Solo songs. Lata, in those days, had influence of Noorjehan. It is evident when you hear her songs from "Bazar" and "Lahore". Mohammad Rafi and Suraiyya had sung 4 solos each.

Due to Shyam Sundar's continued addiction towards drinking, Lata had refused to sing for him. Therefore, for 2 movies released in 1951 viz. "Dholak" and "Kaale Badal", he had roped in new singers in the form of Sulochana Kadam (mostly known as Sulochana Chavan) and Pushpa Hans. "Dholak" turned out to be the biggest hit in Sulochana Kadam's career. She sang 9 out of 18 songs composed for both the movies, out of which 7 solos. And all were wonderfully melodious songs.

"Alif Laila" released in 1953 proved to be the last movie for Shyam Sundar. "Bahar Aayi Khili Kaliyan" by Lata and "Kya Raat Suhani Hai" by Lata and Rafi were popular gems. The song "Mere Nagmon Mein Un Mastana" by Talat Mehmood is considered to be one of his best songs.

Shyam Sundar died a tragic death during the making of "Alif Laila". His close friend and equally talented composer Madan Mohan completed rest of the songs. However, it is not known till date which songs were composed by whom.

In a career spanning 14 years from 1939 to 1953, Shyam Sundar gave music to 4 Punjabi and 17 Hindi films. He composed approx. 147 songs in 17 Hindi films. In 3 years i.e. from 1949 to 1951, he composed 78 songs, that is around 53% of his total songs! 106 out of 147 (72%) songs were contributed by just 6 singers - Shamshad Begum, Noorjehan, Lata Mangeshkar, Mohammad Rafi, Suraiyya and Sulochana Kadam.

We will always remember Shyam Sundar through his beautiful compositions from the films "Gaaon Ki Gori (Village Girl)", "Lahore", "Bazar" and "Dholak".

Some of the Besties by Shyam Sundar:

१) Kis Tarah Bhoolega Dil Unka Khayal Aaya Hua - Gaaon Ki Gori (Village Girl) (1945) - Noorjehan - Lyricist Wali Sahab     MUST WATCH

२) Aji Dil Ho Kaboo Mein To - Gaaon Ki Gori (Village Girl) (1945) - G. M. Durrani and Mohammad Rafi - Lyricist Wali Sahab

३) Masti Ka Samaa - Ek Roj (1947) - Munawwar Sultana - Lyricist Sarshar Sailani 

४) Jara Sun Lo Hum Apne Pyar Ka Afsana Kehte Hai - Bazar (1949) - Shamshad Begum and Lata Mangeshkar - Lyricist Qamar Jalalabadi 

५) Anjaame Mohabbat Kuchh Bhi Nahin - Char Din (1949) - Suraiyya - Lyricist Shakeel Badayuni

६) Toote Hue Armanon Ki Ik Duniya Basayein - Lahore (1949) - Lata Mangeshkar - Lyricist Rajendra Krishna   MUST WATCH

७) Thandi Hawa Ke Jhokein - Bhai Behan (1950) - Shamshad Begum - Lyricist Ishwar Chandra Kapoor 

८) Mausam Aaya Hai Rangeen - Dholak (1951) - Sulochana Kadam and Satish Batra - Lyricist Aziz Kashmiri    MUST WATCH

९) Chhalak Raha Nigahon Se Pyar Thodasa - Dholak (1951) - Sulochana Kadam - Lyricist Aziz Kashmiri   MUST WATCH

१०) Mere Nagmon Mein Un Mastana - Alif-Laila (1953) - Talat Mehmood - Lyricist Sahir Ludhiyanvi 

११) Bahar Aayi Khili Kaliyan - Alif-Laila (1953) - Lata Mangeshkar - Lyricist Sahir Ludhiyanvi   MUST WATCH

Presenting below are 4 of Shyam Sundar's best compositions. All songs are MUST WATCH.

1) Baithi Hoon Teri Yaad Ka Lekar Ke Sahara - Gaaon Ki Gori (Village Girl) (1945) - Noorjehan - Lyricist Wali Sahab

Noorjehan played the female lead role in this film. The male lead role was played by Prem Adeeb. The composition has Violin as a major instrument. Noorjehan's Gaayaki is difficult to explain in words. The song has a certain pace and accompanying instruments only add to its beauty. Listen to the Noorjehan's voice throw on the words "Neend" and "Haaye" in "Akhsar Meri Aankhon Ne Tuze Neend Mein, Haaye Tuze Neend Mein Dhoondha" line. Noorjehan's young, sharp voice projects the character's agony so effectively! Enjoy the song.

2) Hum Apne Dil Ka Fasana Unhe Suna Na Sake - Actress (1948) - Mohammad Rafi - Lyricist Naqshab

One of the best Rafi songs ever. Shyam Sundar's arrangement of accompanying instruments never overpower the singer's voice or the lyrics itself. 

3) Sajan Ki Galiyan Chhod Chale - Bazar (1949) - Lata Mangeshkar - Lyricist Qamar Jalalabadi

List of Lata's Top 20 songs would be incomplete without this song. Picturized on Nigar Sultana, this song has Violin, Flute and Tabla throughout. The singing is synchronized with the Tabla's Theka. Lata's Harkati/Murkati are worth listening.

4) Baharein Phir Bhi Aayengi - Lahore (1949) - Lata Mangeshkar - Lyricist Rajendra Krishna

One cannot talk about Shyam Sundar's career without mentioning this particular song. One can easily say that this song is the signature song of Shyam Sundar. The start without accompaniment itself captures audiences' attention. Just out of the world composition and equally outstanding Gayaki by Lata. Hats off to both for giving us this gem of a song!

Hope you would have liked the blog. Would welcome your comment. Thank you.

References:

1) All images courtesy YouTube

2) https://apnaarchive.wordpress.com/2012/10/29/shyam-sundar-a-genius-composer/

3) https://www.millenniumpost.in/sundaypost/inland/a-vintage-affair-with-shyam-sundar-369359

4) https://www.songsofyore.com/best-songs-of-shyam-sundar/

अनमोल रतन - 15: A rare Hindi song featuring Pran (प्राण), the greatest Villain of Hindi films

Namaskaar Friends,

Very happy to share the next song in the अनमोल रतन series. Hope you will like it.

The English version of the blog will follow the Marathi version below.

Song #15: दिल की उमंगे हैं जवाँ  (Dil Ki Umange Hain Jawan)

Film: Munimji (1955)

Director: Subodh Mukherjee

Cast: Dev Anand, Nalini Jaywant, Pran, Nirupa Roy & Ameeta

Lyrics: Sahir Ludhiyanvi

Composer: S. D. Burman

Singer: Hemant Kumar, Geeta Dutt and Pran

चित्रसृष्टी हे असे कार्यक्षेत्र आहे जिथे लोकं आपल्या प्रतिमेला अतिशय जपतात. असे करताना बऱ्याचदा कलाकार एका विशिष्ट प्रतिमेतच अडकून राहतात. पण काही कलाकार आपल्या कलेचे विविध पैलू यशस्वीपणे हाताळतात. त्यामध्ये त्यांच्या धाडसाचा आणि चांगल्या नशिबाचाही भाग असतो; पण Rewards come for those who are not afraid of taking risks हे चित्रपटक्षेत्राच्या बाबतीतही खरे आहे. आज ज्या अभिनेत्याचे गाणे सादर करणार आहे त्याची ओळख आपल्याला हिंदी चित्रपटांचा सर्वश्रेष्ठ खलनायक आणि पुढे सर्वोत्कृष्ट चरित्रनायक म्हणून आहे. त्यांचे नाव आहे प्राण किशनचंद उर्फ प्राण.

तुम्हाला कदाचित माहिती नसेल; पण प्राण यांनी त्यांच्या चित्रपटसृष्टीतील कारकि‍र्दीची सुरुवात १९४० साली आलेल्या पंजाबी चित्रपट "यमला जट" मधून केली. त्यांचा पहिला हिंदी चित्रपट होता १९४२ सालचा "खानदान" ज्यात त्यांनी मुख्य नायकाची भूमिका केली होती, आणि त्यांची नायिका होती जेमतेम १५ वर्षांची नूरजहाँ! १९४० ते १९४७ पर्यंत प्राण यांनी नायकाच्या भूमिका केल्या!! त्यांचा खलनायक म्हणून पहिला चित्रपट होता १९४८ सालचा "ज़िद्दी". देव आनंद आणि कामिनी कौशल त्या चित्रपटाचे नायक-नायिका होते. त्यानंतर प्राण यांनी खलनायक म्हणून स्वतःचे असे एक स्वतंत्र स्थान निर्माण केले.

प्राण हे असे एकमेव अभिनेते असतील कदाचित ज्यांनी पडद्यावर नायक, खलनायक आणि चरित्रनायक अशा तीनही भूमिका नुसत्या रंगवल्याच नाहीत तर प्रत्येक भूमिकेत गाणेही म्हटले आहे! उदा.:

१) नायक प्राण:

"उड जा उड जा पंछी" - चित्रपट "खानदान" (१९४२) - संगीतकार मा. ग़ुलाम हैदर - गायक नूरजहाँ आणि मा. ग़ुलाम हैदर

२) खलनायक प्राण:

"आ के सीधी लगी दिल पे जैसे कटरिया" - चित्रपट हाफ टिकट (१९६२) - संगीतकार सलिल चौधरी - गायक किशोरकुमार

३) चरित्रनायक प्राण:

"कस्मे वादे प्यार वफ़ा सब" - चित्रपट उपकार (१९६७) - संगीतकार कल्याणजी-आनंदजी - गायक मन्ना डे

थोडेसे चित्रपटाविषयी:

ही कहाणी आहे एका गर्भश्रीमंत मुलीची - रूपा (नलिनी जयवंत). परदेशातून आपल्या भावासोबत परत आलेल्या रूपाचे लग्न तिचे वडील कॅप्टन सुरेश रतनबरोबर (प्राण) ठरवतात. रतन हा कॅप्टन सुरेश यांच्या प्रिय मित्राचा मुलगा असतो. कॅप्टन सुरेश यांच्या घरात मालती (निरुपा रॉय) कामाला असते, तिचा मुलगा अमर (देव आनंद) हा कॅप्टन साहेबांकडे वेषांतर करून मुनीमजी म्हणून काम करत असतो. त्या दरम्यान गावात "काळा घोडा" नावाचा दरोडेखोर येणार असल्याची खबर येते. त्याचा बंदोबस्त करायला कॅप्टन सुरेश पोलिसांना बोलवतात. एक दिवस अपघाताने रूपाची भेट राज (देव आनंद) या तरुण, देखण्या नौजवानाशी होते. सुरुवातीला दोघात खटके उडाले तरी अखेरीस एक दिवस दोघे एकमेकांच्या प्रेमात पडतात. पण रुपाला माहिती नसते की राज हाच अमर म्हणजेच मुनीमजी आहे. दोघेही एकदा जंगलात फिरायला गेले असताना तिथे रतन येतो आणि हे मजेशीर गाणे सुरु होते. पुढे काय होते? रुपाला मुनीमजीचे खरे रूप कळते का? रतनचे रूपाशी लग्न होते का? "काळा घोडा" नेमका कोण असतो? या सर्व प्रश्नाची उत्तरे शोधण्यासाठी पूर्ण चित्रपटच पहा.

"मुनीमजी" मधील सर्वच्या सर्व ९ गाणी सचिनदेव बर्मन यांच्या बहारदार संगीताने नटलेली आहेत. साहिर लुधियानवी आणि शैलेंद्र या दोघांच्या प्रतिभावान लेखणीतून ही सर्व गीते उतरली आहेत. किशोरकुमारच्या वाट्याला त्यातील अवघे एक गाणे "जीवन के सफर में राही" आले आहे, पण हे गाणे त्याने अजरामर करून ठेवलंय. लताची ५ सोलो गाणीही उत्कृष्ट आहेत. हेमंतकुमार व गीता दत्त यांनी प्रत्येकी २ गाणी गायली आहेत. यातील "शिवजी बिहाने चले पालकी सजायके" हे हेमंतकुमार यांनी गायलेले गाणे मला खूप आवडते. एक वेगळेच हेमंतकुमार ऐकायला मिळतात. या गाण्याबद्दल नंतर कधीतरी सविस्तर लिहीन. 

चित्रपटाची सर्व गाणी एकत्र इथे ऐकता येतील. Munimji Songs Video Playlist

आज जे गाणे सादर करत आहे त्या गाण्याची काही वैशिष्ट्ये:

१) देव आनंद आणि हेमंत कुमार या जोडीच्या अनेक सुंदर रोमँटिक गाण्यांपैकी हे एक. आश्चर्य म्हणजे सचिनदेव बर्मन यांनी देव आनंदकरता वेगवेगळ्या चित्रपटात मोहम्मद रफी ("गाईड", "तेरे घर के सामने"), किशोर कुमार ("फंटूश", "तीन देवियाँ"), तलत महमूद ("टॅक्सी ड्राईवर") आणि हेमंत कुमार ("सोलवा साल", "जाल") यांचा आवाज दिला आहे आणि तरीही सर्व आवाज देव आनंदला शोभतात व गाणीही अतिशय लोकप्रिय आहेत.

२) गीता दत्त यांचा या गाण्यातील आवाज ऐकला तर आशा भोसलेच गाताहेत की काय असा भास होईल. आशाजींच्या सुरवातीच्या काळात त्यांच्यावर लताजी आणि गीताजींचा प्रभाव होता हे आपल्याला माहिती आहेच. गीता दत्त यांनी त्यांच्या आवाजातून नायिकेचा आणि प्रसंगातील अवखळपणा पूर्णपणे दाखवला आहे. 

३) प्राण यांचे गाणे (?) खुद्द प्राण यांनीच गायले असावे असा अंदाज आहे, कारण इंटरनेट वर व इतर स्रोतांमध्येसुद्धा कुठेही गाण्यातील तिसरा आवाज कोणाचा याबद्दल काहीही उल्लेख नाही. 

४) गाण्याच्या प्रसंगामध्ये प्राण यांना आवडत नसताना जबरदस्तीने गायला आणि हसायला लावले आहे, त्यामुळे त्यांची होणारी कसरत, आपल्याला गाता येत नाही याची लाज आणि तरीही गायला लागणार ही असहाय्यता प्राण यांनी खुमासदार पद्धतीने अभिनित केली आहे. सुरुवातीच्या दोन मिनिटांमध्ये प्राण यांचा कसनुसं हसण्याचा लाजवाब अभिनय बघून आपल्यालाही हसू आवरत नाही. 

या सुमधुर गाण्याचा आनंद आपण जरूर घ्यावा व प्रतिक्रिया कळवावी ही विनंती. धन्यवाद.

The film industry is a very strange place to be in, they say. With one hit film, an actor can rise to the heavens while with one flop, he/she can come down very fast. Thus, many a time, we have seen actors being extremely conscious of their images in front of the public. They would like to stick to the roles that have given them success in the past and do not experiment with roles to avoid risk of being a flop. However, there are actors who dare to take risks and thereby garner the rewards that come along with it. One such actor is Pran Kishanchand or just Pran as we all dearly know him. We know Pran to be the greatest villain of the Hindi films and also one of the greatest character actors. 

However, what we don't know is that once upon a time (from 1940 to 1947), Pran had played lead roles in Hindi and Punjabi films! His debut film was a Pujabi film viz. "Yamla Jat" (1940). Pran's first Hindi film was "Khandan" (1942) in which he played the lead role. And guess what, his heroin was none other than the legendary singer actor Noorjehan, who was only 15 then! Pran's career as a Hero lasted from 1940 to 1947, after which he switched over to Villain roles and made a name for himself. His first Hindi film in a Villain role was "Ziddi" (1948) in which Dev Anand and Kamini Kaushal were male and female leads respectively.

Pran would be the only actor who has not only played different roles in films like Hero, Villain and Character Actor, but also sung songs on the screen! Let's look at some of these songs:

Pran as a Hero:

"Ud Jaa Ud Jaa Panchhi" - Khandan (1942) - Composer Master Ghulam Haider - Singers Noorjehan and Master Ghulam Haider

Pran as a Villain:

"Aa Ke Seedhi Lagee Jaise Dil Pe Katariya" - Half Ticket (1962) - Composer Salil Chowdhury - Singer Kishore Kumar

Pran in a Character Actor role:

"Kasme Vaade Pyaar Wafa Sab" - Upkaar (1967) - Composer Kalyanji-Anandji - Singer Manna Dey

Brief about the film:

The story is about a born rich girl - Roopa (Nalini Jaywant) who has returned from foreign with her brother Shekhar. Her father Captain Suresh wants her to get married to Ratan (Pran) who is the son of Captain Suresh's close friend. Malati (Nirupa Roy) works as a house maid at Captain Suresh's house. Her son Amar (Dev Anand) works for Captain Suresh under the guise of a Munimji (Accountant). One day, Captain Suresh comes to know about the dacoit "Kala Ghoda" (Black Horse) coming to loot the village. He calls police. Meanwhile, Roopa happens to meet a young, energetic, handsome boy Raj (Dev Anand) and over a period of time both fall in love with each other. However, what Roopa does not know is that her fiancée Raj is actually Amar (or Munimji). Raj and Roopa go for a jungle ride, where this funny yet beautiful song begins. What happens next in the film? Well, do watch the film "Munimji" which is available on YouTube.

"Munimji" had 9 songs composed by the legendary composer Sachin Dev Burman and penned by the great Sahir Ludhiyanvi and Shailendra. Out of the 9 songs, Lata sang 5 wonderfully melodious solos while Geeta Dutt had 1 solo and 1 duet with Hemant Kumar. Hemant Kumar had 1 solo song "Shivji Bihane Chale Palki Sajayke". We hear a totally different Hemant Kumar in this genre, it is one of my favorite songs on which I will write in detail later. The most popular song of the movie was "Jeevan Ke Safar Mein Rahi" which was sung by the great Kishore Kumar. After hearing this song, you can be sure that no one else other than Kishore da would have made complete justice to the song. It's so mesmerising - everything, the composition, the singing, the shoot and the acting by Dev Anand and Nalini Jaywant - a MUST WATCH.

You can watch the video playlist of all the "Munimji" songs here - "Munimji Songs Video Playlist"

USP of the song being presented today:

1. It's one of the great romantic songs from the pair of Dev Anand and Hemant Kumar. To our surprise, it was only S. D. Burman who dared to cast different singers for Dev Anand. E.g. 

• Kishore Kumar in "Munimji", "Funtoosh", etc. 
• Hemant Kumar in "Solva Saal", "Jaal", etc. 
• Mohammad Rafi in "Guide", "Kaala Bazar", "Tere Ghar Ke Saamane", etc. and 
• Talat Mehmood in "Taxi Driver"

2) If you hear Geeta Dutt's voice in this song, you will feel as if Asha Bhosale is singing. We all know that Asha ji, at the start of career in Hindi films as a singer, was influenced by Lata ji and Geeta ji. Geeta Dutt through her melodious and expressive singing has perfectly echoed the naughty side of the heroin.

3) The third singer - who attempts to sing - is perhaps Pran himself; however not sure since there is no information available on the internet about it.

4) Just observe Pran's acting in this song particularly the first two minutes - simply marvelous. He is asked to sing and dance - which are not his forte - however due to his love for the lady, he attempts both reluctantly. All the helpless emotions are demoed so aptly by Pran, hats off to him. You cannot stop yourself from laughing at him. 

Enjoy the song (video just above this English version). Hope you will like it. Appreciate if you can leave a comment and spread the word. Thank you.

अनमोल रतन - 14: The shortest Hindi film song ever

Namaskaar Friends,

Very happy to share the next song in the अनमोल रतन series. Shortest Blog for the Shortest song. 😊Hope you will like it.

The English version of the blog will follow the Marathi version below.

Song #14: अभी तो मैं जवान हूँ (Abhi To Main Jawan Hoon)

Photo Courtesy: Saavn.com

Film: Afsana (1951)

Director: B. R. Chopra

Cast: Ashok Kumar, Veena, Pran, Jeevan, Kuldeep Kaur, Cuckoo, Baby Tabassum

Lyrics: Ghafil Harnalvi

Composer: Husnalal Bhagatram

Singer: Lata Mangeshkar

हिंदी चित्रपट बोलायला लागल्यापासून संगीत हे त्याचे एक प्रमुख अंग बनले होते/आहे. बहुतांश चित्रपटातील गाणी ही साधारण ३-४ मिनिटांची असत. काही गाणी तर ८-१० मिनिटांची पण असत. सुरुवातीच्या काळातील म्हणजे १९३० आणि १९४०च्या दशकातील प्रत्येक चित्रपटात जवळपास ८-१० गाणी सहज असत. पण एकापेक्षा एक प्रतिभावान अशा गीतकार, संगीतकार आणि गायक-गायिकांनी मिळून या गाण्यांचा जो खजिना आपल्याला दिला आहे त्यामुळे ती गाणी कंटाळवाणी कधी झाली नाहीत. आजही १९४०, १९५० आणि १९६० च्या दशकातील गाणी रसिकांना ऐकावीशी वाटतात यातच त्या गाण्यांचे यश दिसून येते. 

थोडेसे चित्रपटाविषयी: 

"अफसाना" हा चित्रपट प्रसिद्ध दिग्दर्शक B. R. चोप्रा यांनी निर्मित व दिग्दर्शित केला आहे. रतन आणि चमन (दोन्ही भूमिकांत अशोककुमार) हे जुळे भाऊ. त्यांची मैत्रीण मीरा (वीणा - ही पुढे आपल्या करारी आणि खलनायकी भूमिकांसाठी प्रसिद्ध झाली) आहे. रतन आणि मीरा लहानपणापासून एकमेकांना आवडतात. रतन हा साधा, सरळ असतो, तर चमन बदमाश. एकदा सर्वजण जत्रेला गेलेले असताना खूप मोट्ठे वादळ येते व त्यात रतन हरवतो. मीराला (बालपणीची मीरा बेबी तबस्सुमने ठसक्यात रंगवली आहे) धक्का बसतो, पण ती त्याची वाट पाहायची ठरवते. चमनचेही मीरावर प्रेम असते, पण मीरा रतनशिवाय दुसऱ्या कोणाचाही विचार करत नाही. खूप काळ लोटतो. तिघेही मोठे होतात. चमनचा स्वतःचा उद्योग असतो, त्याचा सहकारी चटपट (जीवन) आणि त्याच्यावर प्रेम करणारी रसिलीबाई (कक्कू). वादळातून वाचलेला रतन एका अनाथाश्रमात अशोक म्हणून मोठा होतो व न्यायाधीश बनतो. अशोकचा मित्र मोहन (प्राण) आणि पत्नी लीलादेवी (कुलदीप कौर) हे खलनायक व खलनायिकेच्या भूमिकेत आहेत. पुढे काय होते यासाठी चित्रपट बघायलाच हवा.

पं. हुस्नलाल-भगतराम यांचे अप्रतिम संगीत असलेल्या "अफसाना" चित्रपटातील काही भावमधुर गीते:

१) वो पास भी रहकर पास नहीं - लता मंगेशकर - गीतकार असद भोपाली - MUST WATCH 

२) वो आए बहारें लाए बजी शहनाई - लता मंगेशकर - गीतकार असद भोपाली

३) किस्मत बिगड़ी दुनिया बदली - मुकेश - गीतकार असद भोपाली - MUST WATCH

४) दुनिया एक कहानी रे भैय्या - मोहम्मद रफ़ी - गीतकार सरस्वती कुमार "दीपक"

५) आज कुछ ऐसी चोट लगी है - लता मंगेशकर - गीतकार असद भोपाली

आज जे गाणे सादर करत आहे त्या गाण्याची काही वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे:

१) हे गाणे हिंदी चित्रपटातले बहुदा लांबीने सर्वात छोटे गाणे असावे - फक्त १ मिनिट आणि २० सेकंद !

२) हे गाणे दोन खलनायकांवर चित्रित झाले आहे - प्राण आणि कुलदीप कौर 

३) हे गाणे पडद्यावर प्रत्यक्षात पार्श्वगीत म्हणून वाजते - कोणीही म्हणत नाही

४) हिंदी चित्रपटातील सर्वश्रेष्ठ खलनायक असं ज्याच्याबद्दल म्हटलं जातं तो प्राण या गाण्यात खलनायिकेबरोबर चक्क पाश्चिमात्य पद्धतीने नाचताना दिसतोय!

५) रेडिओ सिलोनवरच्या एका कार्यक्रमाची सुरुवात अनेक वर्षे या गाण्याच्या सुरावटीने व्हायची 

गाण्याची सुरुवात होते एका लयबद्ध सुरावटीने. व्हायोलिन, तालवाद्य आणि पाठीमागे वाजणारी बासरी या मोजक्या वाद्यांनीशी संगीतकार पं. हुस्नलाल-भगतराम यांनी ही अप्रतिम चाल बांधली आहे. मी एका वेगळ्या ब्लॉगमध्ये पं. हुस्नलाल-भगतराम यांच्या सांगीतिक कारकिर्दीचा सविस्तर आढावा घेतला आहे तो इथे वाचता येईल.

१९५१ सालातील लताजींचा अत्यंत कोवळा पण तितकाच गोड आवाज या गाण्याला अजरामर करून गेला आहे. आपण या गाण्याचा जरूर आनंद घ्या.

 
गाणे आवडल्यास तुमची प्रतिक्रिया नक्की द्या. धन्यवाद.

Hello Friends,

Since the Hindi films went vocal, music has been their integral part. We have been enthralled by songs written, composed and sung by many great artists. During 1930's and 1940's, a lot of films had almost 8-10 songs in it, with each song lasting for 3-4 minutes. Some songs used to be very long ~8-10 min. duration. However such was the genius of those artists that the audience just loved all the songs. Many films we hear were popular only because of its wonderful songs.

Brief about the film:

"Afsana" was produced and directed by B. R. Chopra in 1951. Ratan, Chaman (both played by Ashok Kumar) and Meera (Veena - who was later known for her vamp roles) are childhood friends. While Ratan is an innocent and simple boy, Chaman is naughty and crafty. Meera loves Ratan while Chaman loves Meera, however she ignores him. One fine day, all go to a Mela and are caught in a huge storm. Ratan goes missing. Meera is shocked but decides to wait for Ratan. After few years, all grew up. Ratan survives the storm but lands in an orphanage and grows up as Ashok - the Judge. Chaman and his assistant Chatpat (Jeevan) run a business. Mohan (Pran) is Ashok's friend and Leelabai (Kuldeep Kaur) is Ashok's wife. Watch the film to understand what happens to Ratan/Ashok, Meera, Mohan and Chaman.

Few wonderful songs from the film "Afsana" composed by the legendary Pt. Husnalal-Bhagatram

१) Woh Paas Bhi Rahkar Paas Nahin - Lata Mangeshkar - Lyricist Asad Bhopali - MUST WATCH 

२) Woh Aaye Baharein Laye Baji Shahnai - Lata Mangeshkar - Lyricist Asad Bhopali

३) Qismat Bigadi Duniya Badali - Mukesh - Lyricist Asad Bhopali - MUST WATCH

४) Duniya Ek Kahani Re Bhaiyya - Mohammad Rafi - Lyricist Saraswati Kumar "Deepak"

५) Aaj Kuchh Aisi Chot Lagi Hai - Lata Mangeshkar - Lyricist Asad Bhopali

USP of the song being presented today:

1) This is perhaps the shortest song ever in Hindi films - total duration only 1 min and 20 seconds!

2) Picturized on 2 villains - Pran and Kuldeep Kaur

3) The song is played in the background, no one sings on the screen

4) Pran - who was termed as the greatest ever Villain of the Hindi film industry - is seen to be doing a Western style dance with his partner

5) The tune of this song used to be played at the start of a very famous programme on Radio Ceylon

As the song starts, you will hear beautiful piece of Violin supported by Tabla and Flute in the background. The composer Pt. Husnalal-Bhagatram has composed this extra-ordinary song with very few instruments. I have previously written in detail about Pt. Husnalal-Bhagatram, you can read it here.

 
Lata's young but sharp voice has taken this song to another level. Please enjoy the video given just above this English version of the blog.

Hope you will like it. Appreciate if you can leave a comment or two. Thanks.